Ενότητα 3η - "Επαγγέλματα των Αρχαίων Αθηναίων" | Αρχαία Ελληνική Γλώσσα | Ά Γυμνασίου

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα  Ά Γυμνασίου - Ενότητα 3η
"Επαγγέλματα των Αρχαίων Αθηναίων" 
Από σελίδα 20 έως σελίδα 27 στο σχολικό βιβλίο

Μετάφραση κειμένου (σελίδα 20 σχολικού βιβλίου)
Ξενοφῶν, Ἀπομνημονεύματα 2.7.6. (ελεύθερη διασκευή)

Οι Αθηναίοι, όπως και όσοι κατοικούν σε άλλες πόλεις, πολλά επαγγέλματα στη ζωή τους εξασκούν, για να εξασφαλίζουν τα απαραίτητα: Ο Νασικύδης αν και ήταν κυβερνήτης πλοίου, μεριμνούσε για τη συντήρηση του εαυτού του και των δικών του, και το ίδιος ακριβώς έκαναν ο Ξένωνας ο έμπορος και ο Ξενοκλής ο μικροπωλητής. Ο Πολύζηλος από την αλευροποιία έτρεφε τον εαυτό του και τους οικιακούς δούλους, και επιπλέον πολλές φορές πρόσφερε στην πόλη δημόσια υπηρεσία με δικά του χρήματα. Ο Γλαύκωνας από το Χολαργό ήταν γεωργός και εξέτρεφε βόδια, ενώ ο Δημέας εξασφάλιζε τη διατροφή του από την τέχνη της κατασκευής χλαμύδων, και οι περισσότεροι από τους κατοίκους των Μεγάρων από την τέχνη της κατασκευής εξωμίδων. Πολλοί από τους πολίτες μάθαιναν καλά κάποια τέχνη, όπως για παράδειγμα την τέχνη των μαρμαράδων, των τεχνιτών του πηλού, των οικοδόμων, των τσαγκαράδων, και εξασφάλιζαν με την εργασία τους πάρα πολλά αναγκαία για τη ζωή.
Νόημα
Στο κείμενο που μας δίνεται, ο Ξενοφώντας αναλύει με παραδείγματα τα σημαντικότερα επαγγέλματα που εξασκούσαν οι Αθηναίοι στην αρχαιότητα για να ζήσουν. Χαρακτηριστικά μας αναφέρει τον Ναυσικίδη, ο οποίος ήταν ιδιοκτήτης πλοίου, τον Ξένωνα τον έμπορο και τον Ξενοκλή τον κάπηλο*. Επιπλέον κάποιος Πολύζηλος ζούσε αλλά συντηρούσε και τους δούλους του από το προσοδοφόρο επάγγελμα της αλευροποιίας, το οποίο του επέτρεπε και τις δημόσιες χορηγίες, ενώ ο Γλαύκωνας από το Χολαργό εξέτρεφε βόδια για να ζήσει. Χαρακτηριστικό ήταν το επάγγελμα του Δημέα, ο οποίος εξασφάλιζε  τα απαραίτητα αγαθά του από την κατασκευή χλαμίδων. Οι κάτοικοι των Μεγάρων ασχολούνταν κυρίως με την κατασκευή εξωμιδών, ενώ αρκετοί ήταν εκείνοι που ασχολούνταν με κάποια άλλη τέχνη, όπως η τέχνη του τσαγκάρη, του κεραμοποιού, του τεχνίτη, του οικοδόμου και του μαρμαρά, για να εξασφαλίζουν τα προς το ζην.

Να διαβάσετε τα σχόλια και το λεξιλόγιο της σελίδας 21 του σχολικού βιβλίου.[ads-post]
Απαντήσεις στις ερωτήσεις της σελίδας 21 του σχολικού βιβλίου:
1) Να αναφέρετε στηριζόμενοι στο κείμενο επαγγέλματα των αρχαίων Αθηναίων:

Απάντηση: Ο Ξενοφώντας στο χωρίο από το έργο του "Ἁπομνημονεύματα" που μας παραδίδεται αναφέρει τα κυριότερα επαγγέλματα που εξασκούσαν οι αρχαίοι Αθηναίοι για να εξασφαλίσουν τα προς το ζην. Αναφέρονται χαρακτηριστικά, το επάγγελμα του ιδιοκτήτη πλοίου, του εμπόρου, του μικροπωλητή και του αλευροποιού. Επιπλέον προστίθενται σε αυτά και τα επαγγέλματα του κατασκευαστή εξωμίδων και του κατασκευαστή χλαμίδων. Είναι φυσικό πως από την αναφορά των επαγγελμάτων δεν λείπει το επάγγελμα του κτηνοτρόφου καθώς και άλλα τεχνικά επαγγέλματα όπως του μαρμαρά, του τεχνίτη, του οικοδόμου και του τσαγκάρη. Από όλα τα παραπάνω συνάγουμε το συμπέρασμα πως οι Αθηναίοι ασχολούνταν με όλους τους παραγωγικούς τομείς για να εξασφαλίσουν την τροφή τους.

2) Σε ποια επαγγελματική δραστηριότητα διακρίθηκαν οι Αθηναίοι εξαιτίας της αδυναμίας της γης τους να τους συντηρήσει; Ποια επαγγέλματα που αναφέρονται στο κείμενο σχετίζονται με αυτή τη δραστηριότητα; 

Απάντηση: Οι Αθηναίοι λόγω της υπεραριθμίας που είχαν σε σχέση με την γη και την απόδοση της αναγκάστηκαν να στραφούν σε άλλους επαγγελματικούς τομείς για να ζήσουν. Όπως ήταν φυσικό, λόγω της γεωγραφικής και της στρατηγικής τους θέσης, η θάλασσα έπαιξε σημαντικό ρόλο στην επαγγελματική τους αποκατάσταση. Η Αθήνα διαθέτοντας μια από τις κεντρικότερες θέσεις του τότε γνωστού κόσμου (αφού αποτελούσε σταυροδρόμι των αλλών) και έχοντας ένα από τα σημαντικότερα λιμάνια στη διάθεση της, αξιοποίησε στο έπακρο την ναυτιλία και τα επαγγέλματα που έχουν σχέση με αυτή.
   Στο κείμενο του Ξενοφώντα που μελετάμε σε αυτή την ενότητα αναφέρονται αρκετά επαγγέλματα που σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με τη θάλασσα. Το επάγγελμα του ναύκληρου ήταν απαραίτητο για την πραγματοποίηση θαλάσσιων ταξιδιών ενώ από αυτό εξαρτιόταν και το επάγγελμα του εμπόρου, αφού μεγάλο μέρος αυτού στηριζότανε στις εισαγωγές και τις εξαγωγές. Συνοψίζοντας, θα καταλήγαμε στο συμπέρασμα ότι η θάλασσα αποτελούσε το ισχυρότερο όπλο των Αθηναίων (όχι μόνο επαγγελματικά) και θα ήταν αδύνατον να μην αξιοποιηθεί για την επαγγελματική τους αποκατάσταση.

Β. Ετυμολογικά

Διαβάστε τη θεωρία για την ετυμολογία των λέξεων από το σχολικό βιβλίο, σελίδες 22 & 23.
Απαντήσεις στις ασκήσεις της σελίδας 23 του σχολικού βιβλίου:
1) Να κατατάξετε τις λέξεις που ακολουθούν σε απλές και σύνθετες: 

Απάντηση 
Απλές: τρέφω, πόλις, βίος, τέχνη
Σύνθετες: βραχύβιος, κωμόπολις, ἀνατρέφω,ἐξωμιδοποιία, χλαμυδουργία, κατοικέω - κατοικῶ

2) Να αντιστοιχίσετε τις πρωτότυπες λέξεις της στήλης Α΄ με τις παράγωγες τους στη στήλη Β΄: 

Απάντηση: 1-ε, 2 - γ, 3 - β,  4 - στ,  5 - α, 6 -δ 

3) Να αντιστοιχίσετε τις νεοελληνικές λέξεις της Ά στήλης με τις αρχαίες ελληνικές της Β΄ στήλης με τις οποίες παρουσιάζουν ετυμολογική συγγένεια. Συμβουλευτείτε λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής: 

Απάντηση: 1 - στ,  2 - ε,  3 - α,  4 -β,  5 - γ, 6 - δ 

Γ. Τόνοι και πνεύματα

   Αρχικά, για να κατανοήσουμε πλήρως τον τρόπο τονισμού των αρχαίων Ελλήνων, πρέπει να μάθουμε να ξεχωρίζουμε τις βραχύχρονες, τις μακρόχρονες και τις δίχρονες (πότε βραχύχρονες, πότε μακρόχρονες) συλλαβές. 
Κάθε συλλαβή μίας λέξης που εμπεριέχει βραχύχρονο φωνήεν (ο,ε) είναι βραχύχρονη και αντίστοιχα, κάθε συλλαβή που έχει μακρόχρονο φωνήεν (η,ω) είναι μακρόχρονη
     
   Επιπλέον, αφού κατανοήσουμε την παραπάνω διάκριση, πρέπει να γνωρίζουμε πως ονομάζεται μια συλλαβή ανάλογα με την θέση που κατέχει σε μια λέξη.
→ Δηλαδή: η τελευταία συλλαβή μιας λέξης ονομάζεται λίγουσα.
                     η προτελευταία συλλαβή μιας λέξης ονομάζεται παραλίγουσα.
                     η τρίτη συλλαβή πριν το τέλος μιας λέξης ονομάζεται προπαραλίγουσα.

π.χ. στην λέξη ἄνθρωπος έχουμε (προπαραλήγουσα) -νθρω (παραλήγουσα) -πος (λήγουσα)
π.χ. στη λέξη ζωή έχουμε ζω (παραλήγουσα) - η (λίγουσα)

Αφού κατανοήσουμε τα δύο αυτά πραγματάκια πρέπει να μάθουμε τους βασικούς κανόνες τονισμού που μας λένε: 

Κανόνας 1ος: Καμία λέξη δεν τονίζεται πάνω από την προπαραλήγουσα (νόμος της τρισυλλαβίας), δηλαδή πριν από την τρίτη συλλαβή από το τέλος.

Κανόνας 2ος: Η πρόπαραλήγουσα, όταν τονίζεται, παίρνει, πάντα οξεία. π.χ. νθρωπος

Κανόνας 3ος: Κάθε βραχύχρονη συλλαβή (ο,ε), όταν τονίζεται, παίρνει πάντα οξεία. π.χ. ὅρος

Κανόνας 4ος: Η προπαραλήγουσα δεν τονίζεται  αν η λήγουσα είναι μακρόχρονη.
π.χ. ὁ ἄνθρωπος (βραχύχρονη λήγουσα) - τοῦ ἀνθρώπου (μακρόχρονη λήγουσα - ο τόνος έπεσε).
*Σε αυτό τον κανόνα υπάρχουν εξαιρέσεις που θα τις δούμε στην ώρα τους.

Κανόνας 5ος: Η μακρόχρονη παραλήγουσα, όταν τονίζεται, παίρνει οξεία όταν η λήγουσα είναι μακρόχρονη.
π.χ. κώμηκώ (μακρόχρονη παραλήγουσα) -μη (μακρόχρονη λήγουσα) άρα οξεία.

Κανόνας 6ος: Η μακρόχρονη παραλήγουσα, όταν τονίζεται, παίρνει περισπωμένη όταν η λήγουσα είναι  βραχύχρονη.  π.χ. κῆποςκῆ (μακρόχρονη παραλήγουσα) -πος (βραχύχρονη λήγουσα) 
                     

Τα πνεύματα
Τα πνεύματα είναι τα σημάδια που μοιάζουν με αποστρόφους (ἀ , ὑ) και μπαίνουν πάνω από το πρώτο ή το δεύτερο γράμμα μιας λέξης. Η απόστροφος που "κοιτάζει"προς τα αριστερά (ἀ) ονομάζεται ψιλή ενώ η αντίθετη της δασεία (ὑ).

Ψιλή παίρνουν όλες σχεδόν οι λέξεις που ξεκινούν με φωνήεν εκτός του υ.
Δασεία παίρνουν όλες σχεδόν οι λέξεις που ξεκινούν από ὑ και ῥ.
Οι δίφθογγοι παίρνουν τις περισσότερες φορές ψιλή στο δεύτερο γράμμα τους (π.χ. οἰ, αἰ, ᾠ).

Προσοχή! Αξίζει να σημειωθεί ότι ένα μεγάλο ποσοστό λέξεων δεν ακολουθεί τους παραπάνω κανόνες και αποτελεί εξαίρεση. Αυτές τις λέξεις πρέπει, αφού τις συναντήσουμε, να προσπαθήσουμε να τις θυμόμαστε. 


Τα μέρη του λόγου και τα παρεπόμενα των πτωτικών.

Διαβάστε τη θεωρία του σχολικού βιβλίου. Σελίδα 25 & 26.

Απαντήσεις στις ασκήσεις της σελίδας 27 του σχολικού βιβλίου:
1. Να τονίζετε τις ακόλουθες λέξεις, δικαιολογώντας την επιλογή σας, και να βάλετε το σωστό πνεύμα: 

Απάντηση: 
θήκη (μακρά παραλήγουσα, μακρά λήγουσα)
λέγω (βραχύχρονη συλλαβή)
νῆσος (μακρά παραλήγουσα βραχεία λήγουσα)
στάδιον (η προπαραλήγουσα πάντα παίρνει οξεία)
περίβολος (η προπαραλήγουσα πάντα παίρνει οξεία)
ἄδυτον (η προπαραλήγουσα πάντα παίρνει οξεία)
ναῦλος (μακρά παραλήγουσα, βραχεία λήγουσα)
κτῆνος (μακρά παραλήγουσα, βραχεία λήγουσα)
μέσον (βραχύχρονη συλλαβή)
τρόπος (βραχύχρονη συλλαβή)
λόγων (βραχύχρονη συλλαβή)
νέος (βραχύχρονη συλλαβή)
βῶλος (μακρά παραλήγουσα, βραχεία λήγουσα)
ταῦρος (μακρά παραλήγουσα, βραχεία λήγουσα)
δούλων (μακρά παραλήγουσα, μακρά λήγουσα)
δοῦλος (μακρά παραλήγουσα, βραχεία λήγουσα)
γενναίων (μακρά παραλήγουσα, μακρά λήγουσα)
οἷνος (μακρά παραλήγουσα, βραχεία λήγουσα)
γενναῖος (μακρά παραλήγουσα, βραχεία λήγουσα)
μῆκος (μακρά παραλήγουσα, βραχεία λήγουσα)
ζεῦγος (μακρά παραλήγουσα, βραχεία λήγουσα)
οἶκτος (μακρά παραλήγουσα, βραχεία λήγουσα)
ῥώμη (μακρά παραλήγουσα, μακρά λήγουσα)
ῥήτωρ (μακρά παραλήγουσα, μακρά λήγουσα)
ψῆφος (μακρά παραλήγουσα, βραχεία λήγουσα)
χῶρος (μακρά παραλήγουσα, βραχεία λήγουσα)
πολέμων (βραχύχρονη συλλαβή)
τραπέζης (βραχύχρονη συλλαβή)
ἀνθρώπων (μακρά παραλήγουσα, μακρά λήγουσα)
τοῖχος (μακρά παραλήγουσα, βραχεία λήγουσα)

2. Να συνδυάσετε τις φράσεις της στήλης Α΄ με τις κατάλληλες της στήλης Β΄, ώστε να σχηματιστούν νοηματικώς αποδεκτές φράσεις: 

Απάντηση: 1 - γ, 2 - δ, 3 - β, 4 - α

3. Να γράψετε (με τη βοήθεια λεξικού) προτάσεις στη ν.ε χρησιμοποιώντας τις παρακάτω λόγιες φράσεις: εν κινήσει, εν δράσει, εν ανάγκη, εν προκειμένω, ενόψει, επ' αυτοφώρω, εν καιρώ, εν λευκώ. 

Απάντηση: 
- Ενώ οδηγούσε χτύπησε το κινητό του, τότε εκείνος το σήκωσε γρήγορα και είπε ότι δεν μπορεί να μιλήσει διότι είναι εν κινήσει.
- Εν δράσει βρίσκονται όλα τα σώματα του στρατού εξαιτίας της άσκησης "Παρμενίωνας ".
- Αν και αρνήθηκα την βοήθεια του, αν βρεθώ εν ανάγκη, θα καταφύγω σε  αυτόν.
- Δεν νιώθω αρκετά καλά σήμερα και εν προκειμένω αποφάσισα να μην πάω σχολείο.
- Οι ομάδες ετοιμάζονται ενόψει του μεγάλου αγώνα που θα πραγματοποιηθεί σε λίγες μέρες.
- Αν και αρνούνται τις κατηγορίες καταδικάστηκε σε φυλάκιση εξαιτίας της επ' αυτοφώρω σύλληψης του.
- Ο γιατρός είπε στο ασθενή πως τα προβλήματα υγεία που του δημιουργήθηκαν, θα εξαλειφθούν εν καιρώ με την κατάλληλη θεραπευτική αγωγή.
- Η απόλυτη εμπιστοσύνη που του έχει, τον βοήθησε στο να του παραδώσει εν λευκώ όλες τις εκκρεμείς υποθέσεις του.

4. Να συνδυάσετε τις λέξεις της στήλης Α΄ με τις κατάλληλες λέξεις της στήλης Β΄, ώστε να σχηματιστούν λόγιες φράσεις που χρησιμοποιούνται στη ν.ε, Στη συνέχεια να σχηματίσετε με αυτές προτάσεις στη ν.ε.

Απάντηση:
Πάση θυσία (με κάθε τίμημα): Πρέπει, πάση θυσία, η Εθνική ομάδα να κερδίσει τον σημερινό κρίσιμο ποδοσφαιρικό αγώνα.
Ενώπιος ενωπίω (πρόσωπο με πρόσωπο): Ο κατηγορούμενος βρέθηκε σήμερα ενώπιος ενωπίω με τον εισαγγελέα για να απολογηθεί.
Επ' ουδενί λόγω (για κανένα λόγο): Αγόρασα εισιτήρια για την συναυλία των Metallica και δεν την χάνω επ' ουδενί λόγω.
Επί τη ευκαιρία (με την ευκαιρία): Επισκέφθηκα τους γονείς μου λόγω των γιορτών και επι τη ευκαιρία είδα και τους φίλους μου.
Εν ευθέτω χρόνο (την κατάλληλη στιγμή): Η τελική αποπληρωμή του δανείου θα γίνει εν ευθέτω χρόνο.

5. Αφού παρατηρήσετε την εικόνα, να επιλέξετε την κατάλληλη συνοδευτική φράση:

Απάντηση:  Σωστή είναι η φράση 3


http://www.arxaiagumnasiou.net/2016/12/3-enotita-arxaia-a-gumnasiou.html  http://www.arxaiagumnasiou.net/2016/12/3-enotita-arxaia-a-gumnasiou.html
http://www.arxaiagumnasiou.net/p/blog-page.html

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Ά Γυμνασίου - Ενότητα 3η "Επαγγέλματα των Αρχαίων Αθηναίων"

[facebook]

Author Name

Φόρμα επικοινωνίας

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *

Από το Blogger.